សេចក្តីផ្តើមនីតិរដ្ឋប្បវេណី

 

នីតិរដ្ឋប្បវេណី (Civil Law) គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធច្បាប់ដែលគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងផ្លូវច្បាប់រវាងបុគ្គលឯកជនទៅនឹងបុគ្គលឯកជនដទៃទៀត។ វាមិនមែនជាច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌដែលទាក់ទងនឹងរដ្ឋនោះទេ។

នៅកម្ពុជា ក្រមរដ្ឋប្បវេណី ត្រូវបានអនុម័តដោយព្រះរាជក្រមលេខ នស/រកម/១២០៧/០៣០ ចុះថ្ងៃទី ៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៧ ហើយបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ២១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១១។ ក្រមនេះគឺជាក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់វិស័យឯកជន និងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះផ្លូវច្បាប់រវាងភាគីឯកជន។

មុខងារសំខាន់ៗរបស់នីតិរដ្ឋប្បវេណី:

• ដោះស្រាយវិវាទឯកជន: មុខងារចម្បងរបស់ចៅក្រមរដ្ឋប្បវេណីគឺដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះផ្លូវច្បាប់រវាងភាគីពីរ (ដើមបណ្តឹង និងចុងចម្លើយ) ដោយផ្អែកលើច្បាប់ ដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់បុគ្គលឯកជន។
• គ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងទ្រព្យសម្បត្តិ: នីតិរដ្ឋប្បវេណីកំណត់អំពីគោលការណ៍នៃកម្មសិទ្ធិ សិទ្ធិប្រត្យក្ស (Real Rights) ដូចជា កម្មសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់កាប់ សិទ្ធិប្រទានផល និងសិទ្ធិធានា។ វាគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ ការទទួលផលចំណូល និងការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិ។
• គ្រប់គ្រងកិច្ចសន្យា និងកាតព្វកិច្ច: វាដាក់ចេញនូវគោលការណ៍សម្រាប់កិច្ចសន្យាផ្សេងៗ រួមទាំងការបង្កើត សុពលភាព ការអនុវត្ត និងផលវិបាកនៃការរំលោភកិច្ចសន្យា។
• គ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងគ្រួសារ: ក្រមរដ្ឋប្បវេណីក៏គ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងញាតិ និងបញ្ហាគ្រួសារដូចជា អាពាហ៍ពិពាហ៍ ការលែងលះ បុត្រភាព និងកាតព្វកិច្ចទ្រទ្រង់។
• គ្រប់គ្រងមរតក: វាចែងអំពីរបៀបនៃការចែកមរតក ទាំងតាមរយៈច្បាប់ (នីតិមរតកតាមច្បាប់) និងតាមរយៈបណ្តាំមរតក (នីតិមរតកតាមបណ្តាំ)។

គោលការណ៍សំខាន់ៗនៅក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណីកម្ពុជា៖

• គោលការណ៍ធានាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គល: ក្រមនេះគោរពនូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។
• ភាពស្មើគ្នានៃបុរស នារី: ក្រមនេះបញ្ជាក់ពីភាពស្មើគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រីនៅក្នុងទំនាក់ទំនងផ្លូវច្បាប់។
• សិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិ: ក្រមនេះធានានូវសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
• គោលការណ៍ស្វ័យភាពនៃបុគ្គលឯកជន: ក្រមនេះគោរពនូវសេរីភាពរបស់បុគ្គលឯកជនក្នុងការធ្វើកិច្ចសន្យា និងទំនាក់ទំនងផ្សេងៗទៀត។

និយាយជារួម នីតិរដ្ឋប្បវេណី គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ដំណើរការសង្គមប្រកបដោយសណ្តាប់ធ្នាប់ និងយុត្តិធម៌ ដោយធានាសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់បុគ្គលឯកជនម្នាក់ៗ។